Wielk konfrontacj z wiatem - nawet nie dzisiejszym, a niemal jutrzejszym - przeszed Koci misyjny ju w okresie pacelliaskiego pontyfikatu. I cho europejski Koci Piusa dwunastego by niejako skamieniay i przez dwadziecia lat nie ulega waciwie zmianom, tkwic w antykomunistycznej twierdzy zimnej wojny, i anatem z caym spadkiem niemieckich sympatii i powiza - to wczesny Koci trzeciego wiata zapocztkowa proces przystosowania si do przemian polityczno-spoecznych. 